قویودان باخاندا
فکرت قوجا
قویودان باخاندا
گؤی بیر الجهدیر؛
کائنات - بئش، اون اولدوز
هاوا قارانلیق
حیات بوم بوز.
قویودان باخاندا
دؤرد یانین نم دیوار.
اورهگینده نم وار،
گؤزلرینده نم وار؛
بئله حیاتدا نه وار؟
آغزی گؤیچک
بؤجک
چیخ قویونون دیبیندن
چیخ کؤهنه دبیندن
اورهگینی، گؤزلرینی
قویودان چیخارت.
گؤزلدیر حیات!
باخ گوللرین رنگینه،
داغلارین بویونا،
چایلارین آهنگینه.
قوشلارین سحر تویونا ...
گؤی - اوزوم سالخیملاری کیمی
اولدوزلارلا آسیم - آسیم
اینسانام!
گرک کائناتی
باغریما باسیم.
yagmaq یاغماق
- نه غروردان آغلاماق
نه غئیرت دن گولمک-
آددیم آتماق بوشلوقدا
قانسیز باغیر گوجنمه سی
تک-
بولود کیمی سیخیلیرام دوستلار
بولود کیمی سیخیلیرام
تارلایا...
منی بیر تارلایا گؤتورون
دویونجا
هونکوره
هونکوره
آغلاماق ایسته ییرم
قاندولو گؤز
سویغونچو آخشام
یئنه
نه یارامازلیق
- دئیه
الجکلی اللری ایله
داغ چیراغی نین خودون چکیر؟
بوگئجه
هانسی غرور
آغلامسینان دوداقلاریمی
جانیما قییان دیشلریمه قیسدیراجاق؟
بو سحر
هانسی غئیرت جایناغی
ترلی یاتاغیمی
ائده نمه مزلیک اسمه لری ایله
چنگه له یه جک؟
بو آخشام
هانسی اردم
قانایاجاق قدر
دیرناقلاریمی چئینه ده جک؟
...
نه غروردان آغلاماق
نه غئیرت دن
گولمک-
بولود کیمی سیخیلیرام دوستلار
بولود کیمی
سیخیلیرام
دئدیم سیزه
منی بیرتارلایا
منی بیر قوراقلیغا گؤتورون
هؤنکوره- هؤنكوره
چاخا- چاخا
ياغماق ايسته ييره م...
اسماعیل مددی(اولکر) ارومیه 1370
yağmaq
- nə qururdan ağlamaq
Nə qeyrətdən gülmək-
Addım atmaq boşluqda
Qansız bağır gucənməsi
Tək-
Bulud kimi sıxılıram dostlar
Bulud kimi sıxılıram
Tarlaya...
Məni bir tarlaya götürün
Doyunca
Hönkürə
Hönkürə
Ağlamaq istəyirəm
Qandolu göz
Soyğunçu axşam
Yenə
Nə yaramazlıq
- deyə
Əlcəkli əlləri ilə
Dağ çırağınin xodun çəkir?
Bu gecə
Hansı ğurür
Ağlamsınan dodaqlarımı
Canima qıyan dişlərimə qısdıracaq?
Bu səhər
Hansı qeyrət caynağı
Tərli yatağımı
Edənməməzlik əsmələri ilə
Çəngələyəcək?
Bu axşam
Hansı ərdəm
Qanayacaq qədər
Dırnaqlarımı çeynədəcək?
...
Nə qururdan ağlamaq
Nə qeyrətdən
Gülmək-
Bulud kimi sıxılıram dostlar
Bulud kimi
Sıxılıram
Dedim sizə
Məni birtarlaya
Məni bir quraqlığa götürün
Hönkürə- hönkürə
Çaxa- çaxa
Yağmaq istəyirəm...
Ismayil mədədi(Ülkər) Urmu\1370
kirpiyimdən...
کیرپیگیمدن آسلا نیب
گؤزلریمه باخیرسان.
ایسلاق- ایسلاق اویانیب
کیرپیکلری قیرپارکن
یاناغیما قونورسان.
خوروز بانلار سحرلر
یوخومواویادارکن
گؤزلریمه دولورسان
گؤزلریمه دولورسان.
لاله جوانشیر
Kirpiyimdən aslanıb
Gözlərimə baxırsan.
Islaq- islaq uyanib
Kirpikləri qırparkən
Yanağıma qonursan.
Xoruz banlər səhrlər
Yuxumu oyadarkən
Gözlərimə dolursan
Gözlərimə dolursan.
lalə cəvanşir
Ölkəmdə...اؤلکه مده
اؤلکه مده پاییز.
دورنالار کؤچور.
.
.
اؤلکه مده یاز.
دورنالار قاییتمیر.
و دورنالار اوزاق بیر گون
خان ننه مین ناغیللارینا قاییدیرآنجاق.
لاله جوانشیر
Ölkəmdə payız.
Durnalar köçür
.
.
.
Ölkəmdə yaz.
Durnalar qayıtmır.
Və durnalar uzaq bir gün
Xan nənəmin nağıllarına qayıdır ancaq.
lalə cəvanşir
گئنيش زيندان /genis zindan
من یاشایان زیندان کیمی
هیچ بیرگئنیش زیندان یوخدور
نه قاپیسی ,
نه دوواری ,
نه قیفیلی ,
نه حصاری
من یاشایان گئن زیندانین زندانی سی
نه زنجیروار اللرینده
نه باغلانیب آیاقلاری
هارا ایستر گئدر آمما
اوزوقارا- باش آشاغی
من یاشایان گئن زینداندا
هیچ زیندانی بئکار قالمیر
اونی ساتیر بیری آلیر
غیرتلی سی , دامارداکی قانین ساتیر
دین لریندن دم وورانلار
آلتی گونلوک دنه خاطیر
آلتمیش ایللیک دینین ساتیر
شرفلی سی بلکده کی بالاسینی
شرفسیزی دا بیلمیرم نه یین ساتیر
محمد حسین سعیدعصر 4/11/81
Mən yaşayan zindan kimi
Heç bir geniş zindan yoxdur
Nə qapısı ,
Nə duvarı ,
Nə qıfılı ,
Nə həsarı
Mən yaşayan gen zindanın zindanısi
Nə zəncir var əllərində
Nə bağlanıb ayaqları
Hara istər gedər amma
Üzü qara- baş aşağı
Mən yaşayan gen zindanda
Hiç zindanı bekar qalmır
onu satır , biri alır
Qeyrətlisi , damardakı qanın satır
Dinlərindən dəm vuranlar
Altı günlük dənə xatır
Atmış illik dinin satır
Şərəflisi bələkdəki balasını
Şərəfsizi da bilmirəm nəyin satır
məhəmməd hüseyn sə’id əsr
4 eski yazilar Latin alfabesinde
Azərbaycan
Biriya-1324-cü günəş ilində qurulan cənubi Azərbaycan milli hükümətinin məarif vəziri.üsyan qanda boğulduqdan sonra quzeyə qaçdi.1357 inqilabinda İrana geri döndü.bir müddət həbsə salindi.ailəsi onu qəbul etmədiyi içün Tehrana gedib bacısına sığindı.ölümünün yaxinlaşmasin hiss edincə qurbətdə ölməsin diyə Təbrizə döndü və bu şəhərdə vəfat etdi.Ürək sözləri adli şe`r məcmuəsi yayılıbdır.bu şe`ri həmin məcmuədən götürdük.
Bəslənir qəlbimdə sonsuz hörmət Azərbaycana
Istərəm dünyada mən hürriyət Azərbaycana
Sanmayin öz yurdumun əsrarına biganəyəm
Mən onun sudayi eşqindən bücür divanəyəm
Şəm’ə bənzər ,dövrəsındə fırlanam pərvanəyəm
Qoymaram əsla Qoyulsun minnət Azərbaycana
Şa’irəm bir bülbüləm mən aşyanımdır vətən
Seyrgahımdır üfüqlər , xabgahımdır çəmən
Çöldə bitmiş lalələr,dağlarda açmış yasəmən
Hər biri vermiş yenə bir zinət Azərbaycana
Mən xəyanət etmədim mərhum olan əcdadıma
İrs tək verdim bu yurdu qəhrəman evladıma
Hifz edib bu ölkəni baş əyməsin cəlladıma
Onların avazı versin şöhərt Azərbaycana
*******
Səhər İşıqlanır
Həbib Sahirin Səhər işiqlanir adli şe`r məcmuəsi 1358 günəş ilində Azərbaycan Xalq mədəniyyəti müstəqill ocaği adli təşkilat tərəfindən basıldı.şairin umumən milli şerlərini içinə alan bu kitabın yayilması İran ve Cənubi Azərbaycan Türklerinin ədəbiyyat tarixində çox önəmli bir hadisədır.Bu məcmuədən bəzi şerlər :
Səhər işıqlanır aç pərdəni gözəl bir an
qaranlığa alışan gözlərim işıqlansın.
Bir az uzaqlara göz tik ki dağlar ardından
azadlığın şəfəqində qızıl günəş yansın.
***
Bax fəcr züləmtin bozaran pərdəsin açır
Məşriqdə atəşin qızaran gün boğulmasın
Bir ayədir ki qırmızı xətlə yazır səhər
Kimsə qaranlığa dönübən səcdə qılmasın
***
Qorxma,bu mavi göy altında yanan al günəşın
Və üfüqlərdə gülən al şəfəqin sönməyəcək
Ilk baharın açacaq gül,ötəcək bülbüllər
Dünyamız bir də bu aləmdə xəzan görməyəcək
Dünya durduqca Səhəndin uca burcunda yanan
Ol gümüş rəngli ay yolları aydınladacaq
Axacaq nehrlərin ,həm açacaq lalələrin
Bir də evlərdə inan sönməyəcək od və ocaq
Ay mənim şanlı elim, hürr vətənim,al günəşım!
Ayna tək parlaq ufuq,dərya təkin çərx-i əsir
Ay qadınlar ,analar bircə açın pəncərəni
Sübh açılmaqdadı sübhün yeli dağlardan əsir
Sevgi gileyi
Heç bilmirəm hara yozdun
Doğrumu sən,düzümü sən
Mən həsrəti ötüb keçdim,
Sən həsrətin dözümüsən.
Qulaqlarım cingildəyir
Danışırsan sözümü sən,
Sözümü sən.
Istərəm ki yuxumdan da
Gəlib səni alan olsun.
Vüsal dolu bu yuxular
Yalan olsun,yalan olsun!
Mənə qalan xatirələr,
Unudulsun talan olsun
Talan olsun!
Qol – budaqlı ağac idim,
Budanmışam,çapılmışam.
Həmdəm gedib ,kölgəm itib,
Mən özümə qapılmışam.
Amma səni itirən gün,
Mən özümçün tapılmışam.
Tapılmışam
Bəxtiyar vahabzadə
Min yarpaq - min bülbül
Mən səni köçürdəcəyəm,
Xəyalim uçan yerə,
Mən səni uçurdacağam,
Şe’rim köçən yerə.
Oraya kı,
Gülün şehi durudur,
Baxışı sulu.
Oraya kı,
Balta kəsməz xiyavanda göyərən,
Gənc ağacları.
Mən sənin adını,
Ağaclara öyrədəcəyəm
Olsun,
Olsun,
Hər bahar,min yarpaq adın göyərsin
Min bülbül adın oxunsun.
Əli Məhəmməd Bəyani
Azərbaycan
Bir neçə gün qabaq Məmmd Araz da dünyasını dəyişdi.Azərbaycan milli şa’irlərinin keçən nəslindən bir sima daha....
Azərbaycan
Azərbaycan, qayalarda bitən bir çiçək
Azərbaycan, çiçəklərin içində qaya
Mənim könlüm bu Torpağı vəsf eliyərək,
Azərbaycan dünyasından baxar dünyaya
Azərbaycan Mayəsi nur,qayəsi nur ki
Hər daşından alov dilli ox ola bilər.
Azərbaycan deyiləndə ayağa dur ki,
Ana yurdun ürəyinə toxuna bilər.
Məmmd araz
Ismayil mədədi-Ülkər.Cənubi Azərbaycanin gənc şairlərindən.Günəş tonqali adlı şer məcmuəsi Urmu şəhərində yayılıb.
Arxasız daş selindi
Köksüz bitgi yelin di
Özümdən heç zadım yox
Hər nə varim elindi.
Damarımda dolanam qan
Neçə il öncə ,Təbrizdə bir şe’r aldım bir əziz dostdan.
O dust indi uzaq bir yolun sürgünü.İndi onu rəhmətlə anıram.
Nə yazıq ki şairin adını, soruşmadım o zaman....
Damarımda dolanan qan
Ürək ağrısından donur
Zirvəsi dumanlı dağam
Duman ötür, çisgin qonur
Yaşayışın nisgilini
Bir şələ tək kürəyimdə
Ağır ağır sürülürəm
Kürəyimdə, ürəyimdə
Sevgi məndən küsüb qaçır
Ağrı mənlə qucaqlaşır
Çılğın könül dəniz kimi
Dalğalanıb aşır daşır
Günlər ötür mən qalıram
Nə alçalıb ucalıram
Sankı bütünü yuxudur
Baş ağarır qocalıram.....
3 eski yazilar Latin alfabesinde
Dünya ədəbiyatı
Federiko Garsya lorka(1889/1936)
20 .ci yüz ilin ən böyük İspanıyol şa’iri. İspanıyanın iç savaşları sirasında faşistlər tərəfindən tutulub e’dam edildi.ən yaxın arxadaşı Pablo Neroda idi.
Indi ondan bir şe’r,bir anlıq anım...
Dəniz mahnısı
Dəniz gülümsədi uzaqda
Dişləri köpükdən
Dodaqları göy.
Sən nə satırsan ay məməsi yellərə açıq , kədərli qız?
" dənizlərin suyunu iyit, suyunu dənizlərin "
Qanında nə daşırsan qaraca oğlan?
" dənizlərin suyunu iyit, suyunu dənizlərin "
Bu şor göz yaşları ana , hardan axırlar?
"mən dənizlərin suyunu ağlıram iyit, suyunu dənizlərin"
Bu sonsuzluq kədər hardan sardı səni könül?
" nə acıymış acı, suları dənizlərin,
Suları dənizlərin".
Mən, sən, o
Sən, mən idin
Mən, sən idim
Arzımızın şirin şirin mahniların
Dağda sünbül tək
Bağda bülbül tək oxuyurdum
*
Sən, sən oldun
Mən isə mən
Yoldaşımız,
Sırdaşımız
Qarlı dam duvarda gəzən
Yazdan qaçan qarqa oldu
* *
Sən o olsan
Mən o olsam
Inan
Bayquş yuva bağlar
Taxçamızda
* * *
S . Dağlı
Qayıt gəl
... Tale’ pis uzunu mərdə tutubdur;
Eşqin urəyimi dərdə tutubdur;
Saçların üzünə pərdə tutubdur;
Utanma, geriyə dara, qayıt gəl.
* * *
Sənsiz ömür günüm keçər beyhuda
Gəzərəm dunyanı qəm uda uda
Günduz xəyallarda, gecə yuxuda
Inan çəkilirəm dara, qayıt gəl...
* * *
Yaşıma təzədən yas deyərəm mən
Hicranlı günləri daşlayaram mən
Həyati təzədən başlayaram mən
Dön, verdiyin e'tibara, qayıt gəl
Məmməd İsmayil
Sənsizlik
Əl üstə güzgü tək gəzmək yəqin bil düzlüyümdəndir
Günəşlərdən öpüş dərmək, kədürətsizliyimdəndir
Boy atdiqca özündən bitgilər tək ayrilar insan
Mənim qorxum əsasən ayri düşmək özlüyümdəndir
Təmam-i kainati ən gözəl xəlq eyləyib xaliq
Göz ancaq görsə çirkinlik, günahi gözlüyümdəndir
Yığışmaz sevgi mə’nası nə ummanda, nə ormanda
Çoxu azlıqda həsr etmək, darısqal sözlüyümdəndir
Bilirsən çox zamanlardır çəkib mənliklər əl məndən
Ürək çırpıntısı, göz yaşları sənsizliyimdəndir
Nazir şərəfxanalı(klasik şivede şer yazan bu yaşli şairi,cenubi Azərbaycan ədəbiyyatçiları bəzən əsrimizin Fuzulusu ləqıbiyle anırlar)
Sənin acığına
Müjdələrlə gələcəkdir
Illər sənin acığına.
Daha əlvan açacaqdır.
Güllər sənin acığına.
Qəm yağışı yağmayacaq,
Kədər məni boğmayacaq.
Inan ki, ağarmayacaq
Tellər sənin acığına.
Arzularım dinəcəkdir,
Bəxt ulduzum güləcəkdir.
Dənizlərə dönəcəkdir.
Göllər sənin acığına.
Demə eşqim sönəcəkdir,
Gələcək bir görəcəkdir.
Elə məni sevəcəkdir
Ellər sənin acığına!...
Nüsrət kəsəmənli
Xəzandan xatirə
Batdı suda gün... Keçdi başımdan yenə bir gün
Bir gün ki, nədamətlə keçən günlərə bənzər.
Yoldan keçənin, yolda, ayaq izləri qaldı
Bilməm ki, bugündən, nə içün qalmadı izlər?
* * *
Iz qaldı... Yanılma!Ürəyimdə qara ləkkə
Gözlərdə isə, həsrətin al şö'ləsi qaldı.
Rəngin və gözəl şe’rə bədəl olmadan əfsus!
Sevdalı xəyalin ürəyimdə səsi qaldı...
* * *
Gülləndisə ömrün baharı,tez də sovuşdı!
Bir qəmli xəzan gəldi məni qoynuna aldı...
Gün batdı, və gün çıxdı da, bilməm nə səbəbdən
Gönlümdə xəzandan acı bir xatirə qaldı
«Ülkər-Azərbaycanin ən böyük muasir şairlərindən ,Həbib Sahir,1364 günəş ilində 82 yaşinda ikən intihar etdi,muasir Muqavimət(dözüm) şerinin təmsilçisi dözümsüzlənincə,dözümə də yeni anlam- mə`ni axtarmaliyiq»
Əhməd Cəvaddan bir şe`r
Bu doğrudur, sevda olur əzəli,
Mən şa’irəm, həyatimdan bezəli,
Ancaq mən bu fırtınada üzəli,
Görməmişəm sənin kimi gözəli
Qoy başına gözəlliyin tacını
Könlümdən al qulluğunun bacını
Dərya baxışlı göz
Dərya baxışlı gözlərinin sahilindəyəm
Bir kəlməyəm unutma məhəbbət dilindəyəm
Getsəm də qalmışam, məni axtarsa gözlərin
Baxma uzaq ürək yolunun məhəmilindəyəm
Səhər Ərdəbilli
Qalsam səninkiyəm...
Sən hardan bilirdin həyat, ölüm var
Gənclik illərindən gəlir sorağın:
Mənim bu dünyada iki yolum var
Qalsam səninkiyəm, ölsəm Torpağın...
***********
Mənəm o quruyan kədər ağacı
Arzım Torpaqdadır, yaxam dünyada
Bir gün gözlərini həsrətlə açıb
Baxıb görəcəksən yoxam dünyada
***********
Özün əsirisən öz inadının
Gülən gözlərində o yuxu olmaz
Daha bundan belə «məmməd» adının
Sənin içün istisi, soyuğu olmaz...
***********
Biz günah işlədik ömrün yazında
Günü güzəranı buymuş ortağın:
Qalmışıq yer ilə göy arasında
Nə mən səninkiyəm, nə sən Torpağın
Məhəmməd Ismayil
Haykolar
Buradaki haykolari Dr. Məhərrəm Ağazadə Türkcəmizə çevirib.
Xoy şəhərində anadan olan pedagogist Ağazadə indi Tehranda yaşayir.Dünya ədəbiyyatindan dilimzə tercümədə gözəl,axarlı qələmi var Ağazadənin.
Tor atanı öldürəndən sonra
Bu soyuq gecənin təkliyində
Necə duyğuların var!
****
Bir ada təranə
Coşğün çay tək
Yağış yağış, yağın yağın.
****
Əsən yellərdən
Soruş, hansı yarpaq
Yerə düşür.
****
Gecə və ay!
Qonşum tütək çalır
Köklənmiş!
****
Payızın birinci günü
Aynaya ki baxıram
Atamın rəsmin göstərir.
****
Bu soyuqda
Ay da yatarmı?
Dənizdə?
****
Nə göy
Nə yer _ amma hələ
Qarın dənələri zəncirlənib yerə yağır.
****
Qarışqanı öldürdüm
Və bilirəm üç evladım da
Baxırdılar.
****
O danışır
Mən də danışıram
Payız,payızlanır.
Sazımın sözündən
Səhəri axtaran gecədən qorxmaz
Alıram əlimə təlaş əsasın
Əgər göydən yerə qətran yağsada
Üzüb keçməliyəm züləmt dəryasın
Səhənd
«birdə, birdə doğmayacaq məni...»
Bu ağ saçlar birdə qara olmayacaq,
Birdə kimsə görməyəcək mən cavanam
Ötən günə, ömrə çarə olmayacaq
Bir də məni doğmayiacaq daha anam
* * *
Buna yoxdur zərrə qədər güman belə
Allah göydən lə’l, cəvahir, qızıl səpə
Bu dünyaya dönəmiəcək anam belə
Barı ana yaşayaydı iki dəfə
* * *
Eşq oduna yanmayacaq bir də sinəm
Ilk görüşə duşməyəcək bir də yolum
Kim dönüb ki bu dünyaya mən də dönəm
Hansı ahil cavan olub mən də olum
* * *
Fani dünya, sənə heyif, çox inandım
Ana südü, ölüm suyu içə-içə
Illər ötdü sonra duydum, sonra qandım
Yuxu imiş, xəyalımış, hər şey demə...
* * *
Bir də mənim açmayacaq çiçəklərim
Qır atlarım, dur atlarım olmayacaq
Qovmaq içün arzılarım, istəklərim
Uçmaq içün qanadlarım olmayacaq
* * *
Pəncərəmdən nur yerinə ta daş gəlir
Buda ömrün möhürləri, surquçları
Silə bilməz cərrah gələ, nəqqaş gələ
Üz gözümə vaxtsız düşən qırışları
Cabir Nevruz
Kirpiklərin
Kirpiklərin
ox olaraq
Tuşladılar qaranlığı
Gözlərinin düz baxışı çoxa baxdı
Bağrımı yandırdı,
Yaxdı.
Səni məndən eləyən də:
Oldu sənin
Düz yolları tutub gedən gilələrin
Yeri,
Göyü
Vurğun edən gilələrin
Tikanların arxasından yol gözləyib
Yorğun olan gilələrin!
Baxışımla görüşməmiş
Qanla
Dolan gilələrin!
Gilələrin
Daşqın
eski yazilar Latin alfabesinde 2
Deməsəm ölləm
Birimiz dan yeri ,
Birimiz ğurub,
Fikirlər,qayğılar
Beynimi yorub.
Bir gül ğunçəsini
Soyunub durub,
Dərsəm öldürəllər
Dərməsəm ölləm.
Ağlım kəsilibdir
Hissimə qənim
Deyir buludlardan
Torpağa enim
Könlümü bir gözəl
Istəyir mənim, -
Versəm öldürəllər
Verməsəm ölləm...
Içimi bir şübhə
Doğrayır, yeyir,
Tərəddüd fikrimi
Min yerə əyir
Bir çəmən çağırır!
» buyur, gəl» deyir.
Girsəm öldürəllər
Girməsəm ölləm.
Bükürdü boynunu
Yenə bənövşə.
Bir həmdərd yoxdu ki,
Adam genəşə
Yetişib ,
Budağı əyir gülöyşə,
Yesəm öldürəllər
Yeməsəm ölləm.
Xumardan alışıb
Bir üz göynəyir
Pəşiman qayıdan
Bir iz göynəyir
Dilimin ucunda
Bir söz göynəyir,-
Desəm öldürəllər,
Deməsəm ölləm.
Nüsrət kəsəmənli
Vətən
Dostu bu dünyada seçib taparlar
Dost düşmən seçilər, vətən seçilməz
Qayanı yonarlar, dağı çaparlar
Dağ qaya kiçilər, vətən kiçilməz
* * * * * * * * * *
Keçər tale’indən, ömründən keçər
Qovuşmaz kərvana, yovuşmaz köçə
Köçsə, qurbət eldə qəlbinə köçər
Ağır elli günlü vətən köçülməz
* * * * * * * * * *
Ürəyin vətənin önündə zərrə
Andını dəyişməz qızılla,zərlə
Vətənin yolunda candan keçərlər
Keçilməz qaladır, vətən keçilməz
* * * * * * * * * *
Göyləri uludur, günəşı uca
Yerləri gözünü, gönlünü açar
Ağacı böyüyüb kökündən qaçar
Ha qaçar kökündən ayrila bilməz
* * * * * * * * * *
Dost düşmən seçilər, vətən seçilməz
Dağ qaya kiçilər, vətən kiçilməz
Keçilməz qaladır, vətən keçilməz
məmməd ismayıl
Ruhumuz sərhədsiz olduğu üçün
Bu vətən deyilən dünyam sirlidi,
Bir paytaxtı sevinc, bir paytaxtı qəm,
Bu vətən Torpağı çox qəribədir,
Hələ sərhəddini tapa bilmirəm!
Arzu da beləcə sərhədsiz olur,
Umman da beləcə, göy də beləcə
Ruhumuz sərhədsiz olduğu üçün
Payımız gəlibdi göydən beləcə!...
Belə sonsuzluğun sonsuz qayğısı...
Bəlkə də tale’im düz eləməyir.
Mənə, yurdumuzun son sahilinə
Yetməyə bir ömür bəs eləməyir.
Dünyanın köksündən bir umman axır
Yayılır qolları,dəyişir adı,
Yolları Şərurda dayanan xalqın
Qəlbinin paytaxtı Kərbəladadi.
Dərbənd qəbristanı özündən böyük,
Müdrik babamıza dayanacaqdır...
Bir gün dədəm qorqud mənə işimcə
Təzə ad verməyə oyanacaqdır!
«irəvan çuxuru» alışır sazda
Sinəmə sıxmağa« göycə gölüm» var.
Dağların başında ələsgər kimi
Bizdən uzaq düşmüş bir küsülüm var.
Gəzəm oba- oba qara yazını
Suleyman saz çala ağlayam zar-zar
Hərəsi yurdumun bir paytaxtıdir
Borçalı elində tutqun analar!...............................
Sabir Rüstəmxanlı
Yaddan çıxmaz qarabağ
Ətəkdə lalələrə,
Zirvələrdə qara bax.
Unudular hər yara,
Yaddan çıxmaz qarabağ...
Sazımın sözü
Orda ki dil ağız sözün usanar
suruşun mətləbi tellər söyləsin
dodaq danışarsa , od tutar yanar
gərəkdir zəxmələr , əllər söyləsin
səhənd
Getdik
Yarımçıq qalası işlər başladıq,
axtara – axtara özümüz itdik.
Gözləyə – gözləyə qaldıq, yaşadıq.
Yaşaya – yaşaya qocaldıq getdik.
Fikrət qoca
Qəribə zəmanədir
Qəribə zəmanədi.
Əcəb dövrandi.
İncə püstələrin,
zərif ağızların,
güldürmək uçun,
əl ilə yox
dəmir tapdayıb,
poladı qatlayan
güpünlə ,
açmaq istəyirlər.
Yəhya şeyda
Tək
biz sevdik aranı dağı.
Sevdik ana Torpağı.
O sevmədi bizim tək.
Biz sevdik, belə sevdik,
vətənə elə sevdik,
o sevmədi bizim tək.
Biz sevdik, sevincə qarışdıq,
o tək qaldı, tək...
Miyanalı Əlirza-Sərrafi
Aynalar
iki dəstə naylon daraq
iri dişli
narın dişli
üç – dörd dənə ayaq daşı
can kisəsi ağzı keşli
beş – on qutu əzgin kibrit Zəngan malı ulduz nişan
üstündə qan
gün bozartmış ağlı – göylü torbacığda yanıq şəkər
bir sırada tozlu ayna çərçivəsi girdə təhər
bir dəsəmallıq alış – veriş
bir «nənə can».
××××
başındakı çil çadıra yamaq – yamaq gileylənir
sap danışan
iynə yazan
qəmli hikayə billənir
qara təsbeh oyunları bircə – bircə sayılmaqda
baş bir yerdə
amma huşu
min bir yerdə yayılmaqda
bəlkə qadın sərmayasın baxa – baxa yuxlayırı
deyəsən də boş dəxilin hesablaya hesablaya yoxlayırı.
Aynaların bollu sözü
aynaların tozlu üzü
yaşayışı pərdə – pərdə
dəgişdirir şəkillərdə .
×××
ayaqlarım ağır – ağır
addımlıram yaşayışın dar küçəsin
dağdan böyük
quşdan kiçik ürəyimi sıxışdıran
səs – səmirsiz axmalardır
cana sınməz baxmalardır
ayaqlarım ağır – ağır
biri gələr
biri gəlməz
addımımla barışırlar
qayğılarım istəklərim bir – birinə qarışırlar
arzılarım varaxlanır aynalarda pərdə – pərdə
daşdan qalın
güldən nazik ürəyimi
salır dərdə.
A. Urmulu
Susanmaz elim!
Ver içsin bu el bir döyüş badəsin
donub çünkı qəlbində qan.
Tarın bas döuşən, şurinən cəngi çal,
oyanmaz yatan layladan.
×××
xata söylədim, yox xatadır sözüm .
Inanmaz əgər görsə də öz gözüm .
Yatanmaz, yatanmaz bu el!
Dayanmış su olmaz ki, sel.
Dayanmaz, dayanmaz elim seldir o.
Yatan elləri haylayan yeldir o.
Yatan gər desəm , inciməz ruhi Səttarxanın?
Iyit ruhi küsməz Hüseyn bağvanın?
Dilim lal, gözüm , vicdanım kor qalar,
susan gər desəm Təbrizə .
Iyit söyləyib daim ellər bizə .
Susan, həqqini almıyan gər desəm
bu təhqir edər qəhrəman Saları.
Bu alçatmaq olmaz məgər Sərdarı?
Susan gər desəm inciyən yüz deyil, min deyil .
Bu yurdun sayılmaz iyit ərləri .
Haçan boş görübdür zaman
iyitdən bu Torpaqları , yerləri?
Deşib göyləri əvvəlindən Səhəndin başı .
Baxıb ilham almış iyitlər mudam .
Başın bir ömür dik tutub gəzdi Nurullə xan.
onu əymədi dar belə!
Bu şerlər diyarında minlərcəsi var belə!
Olar şirlər məskəni nə’rəsiz?
Susar heç qoçaqlar doğan bir diyar?
Şaxır ərkdə indi də ildırım!
Hələ səs salır sərdarın gülləsi.
Yerindən qopur Əmrəqız.
Xiyabanınin gur səsin
hələ əks elir Təbrizin hər daşı...
×××
bəli! Susmuyub , çun susanmaz bu el.
Coşan qəlbi Qoymaz susub , inləsin.
Susanmaz o ellər ki həq axtarır .
Bir el ki, onun ləblərindən qıfıl aslanır
qolun bənd, qəlbin də xəncər yarır,
bir el ki onun qəlbi oddur , alov,
keçir illər azadlığa təşnədir.
Azadlıq suyun axtarır bir içim!
El olsa azadlıq sorağında gər,
əgər həqqini tapdayıb əzsələr,
ona qursalar hər bir addımda dar,
məgər susmağa həqqı var?
×××
elim susmuyub
qaranlıqların, zülmün, istibdadın
qalın pərdəsində , udub fəryadın,
əlində poladdan qələm,
qanında qəzəb, intiqam
və qəlbində dağlarca qəm,
yönür yurduma sönməyən bir günəş,
işıqlı , hərarətli şən bir günəş!
Prf. Zehtabi-cenubi azerbaycanın yazar,şair ve dilçi alimi
A.Urmuludan bir şe’r
Dayanıb başda gecə
yol atıb pambıq ipin göz quşu çatmaz üfüqə
nə uzaqdır günəşın çırtlaması!
eski yazilar Latin alfabesinde
Here are some of our post Azeri lyrics in Latin inscription.
From now, we will try to present our site’s lyrics in both Latin and Arabic Azeri alphabet.
Sağ ol ana dilim
Yollarım sınandı yad ölkələrdə
Neçə yad dodaqda səsləndi adım
Sağ ol, ana dilim, məni heç yerdə
Köməksiz qovmadın, yalqız qovmadın...
Danışır, açılır ömrün baharı ,
Dünyaya , mən onun qoynundan uçdum.
Mənim urəyimin antenaları
Türkün bu ölümsüz dilinə tuşdu.
Döyüşdə qılınc tək siyirildi qından,
Başımın üstündə bayrağım oldu.
Torpağım ikiyə bölünən zaman
Bu dil bölünməyən torpağım oldu.
Utansın tarixə dəllallıq edən,
Tarix qapısına açar sözlər var,
Pərdəni qaldırsan beş – on kəlmədən
Qondarma cildlər tarumar olar.
Bu dildə sevincim, qəmim, kədərim,
Təzə ümidlərə açılan səhər.
Bu dilin reaktıv təyyarələri
Araz sərhəddini qıran kələmələr.
Ipək nəğmələrin güllə batmazdı,
Qolunu qandalla bağlamaq olmaz.
O taydan bu taya arxayin keçən
Bu taydan o taya arxayın keçən
Dilin sənədini yoxlamaq olmaz
Sevginin yolunu saxlamaq olmaz!
Sağ ol,ana dilim,ana öyüdüm,
Fuzuli eşqindən divanə dilim!
Urəyim başına nəfəs dərmədən
Fırlanıb kül olan pərvanə dilim!
Hanı xanım çaylar,hanı bəy göllər?-
Dillərdə cücərən yurdun izidir.
Yüz yol yaralanmış duğma kəlmələr
Xəlqimin döyüşlər xəritəsidir.
Ala dağ, qara dağ... Di seç , di ayır,
Dağları basılmaz ordum sanmışam.
Harda bircə kəlmə sözüm yaşayır
oranı həlalca yurdum sanmışam.
Qapı arxasında qoydular səni,
Haq dedin , dabandan soydular səni,
Ancaq məhv olmadın,anam,can dilim,
ordular sarsıdan qəhrəman dilim!
Ömrüm qırılmazdı, yol qırılsa da,
Səninlə həmişə mən uzu ağam.
Bədənim Torpağa tapşırılsa da
Ruhumu mən sənə tapşıracağam.
sabir rustmxanlı
Səməd bəhərənginin yadına
oxudu qaranquş ayrilıq sözün
mürüvvət əhlinin gözü yoldakən
cumdu tufanlara unutdu özün
ulduza nə cəvab vercəyəm mən ?
Qışda qarlı dağlar surağlaşsalar
Təbrizin gül oğlun , mehriban oğlun
bir haray çəkərəm ay uca dağlar
axtarın Arazın Çənli belindən
düşmən tə’nə vursa səməd hardadır
əlimi sinəmə çalıb deyərəm
səməd könlümdədir, urəyımdədir
döyüşür ölsə də dönməz elindən
onun sədaqəti can verir bizə
alovli eşqindən ilham alırıq
hər dəqiqə baş çəkir urəyimizə
muğayatlıq edir öz əkdiyindən
söyləyən gedcək,sözü qalacaq
ədalət nağılın el doğrulədacaq
zülm evi ədliylə bər- bad olacaq
səmədi qarşıda görcək düşmən
bu bir nağıldır ki ellər söyləyər
biri səsdən düşsə o birsi deyər
nağılçı dayanar,söz davam edər
el içün yaşayar burda bəslənən
niyaran qalmasın ulduza deyin
könlümə almışam səmədin eşqin
səməd könlümdədir,ürəyimdədir
vurğunun adaşı ciyərimdədir
intiqam alacaq el düşmənindən
(əlirza nabdil - oxtai )
Oxtai mərsiyəsi
Burada bir daha Sahirin şe’rlərindən misal vermək isteyirik.bu şe’r mubariz şairimiz əlirza nabdil(oxtay)in ölümü haqqında qələmə alınmış bir mərsiyədir.şah hükuməti tərəfindən tutulub,ağır işkəncələrə mə’ruz qalan və nəhayət iyitcəsinə ölümü qarşılayan oxtay haqqında gələcəkdə daha ətraflı danışacağıq.
Azərbaycan gənc şa’iri namurad «oxtay»
Azan oxundu, bir azdan,
gecə qaranlıqdı.
Qoca şəhər yuxuda, yatmayan bir mənəm ancaq...
Payızdı amma hava, çox soyuq,
donur çaylar.
Sukut içində budur
yarpağın tökür qarağac.
Ağarmasın dilərəm dan yeri,
günəş ərisin.
Məgər şirin yuxusundan, oyanmasın,
«oxtay»....
Səsin boğur qəzəlin « yad»
budur bizim yerdə.
Hurut hurut baxırı.
həm «bu tay» və həmdə «o tay»...
Gəl baharım
Dərd sinəmədə kirəc – kirəc
Bəxtim dönük , tale’im kəc
Dövran mənimlə hərc – mərc-
Gəl baharım
Zəmanənin işi qanmış
O zalım mən bağrı yanmış
Yaman uzun çəkdi bu qış-
Gəl, baharım
Gəl şirin söz , şirin kəlmə
Göz yaşlarım gölmə- gölmə
Aman günü , qara gəlmə
Gəl baharım
Yollardakı daşdan çıx gəl
Gözlərdə ki yaşdan çıx gəl
Gəl bərəni – bəndi yıx gəl
Gəl baharım
Yubansan , şər xeyri əyər
Ellər bir – birinə dəyər
Şəhidlər qanından göyər
Gəl baharım
Gəl başında yaşıl çətir
Gül nəfəsində gül ətir
Özünlə azadlıq gətir
Gəl baharım
Nahəqdən haqqa şər enib
Torpağın qəlbi uşənib
Mubarək qədəmlərinə
Iyid şəhidlər döşənib
Gəl baharım.
ramiz duyğun
Səhər işıqlanır
Səhər işıqlanır aç pərdəni gözəl bir an
qaranlığa alışan gözlərim işıqlansın.
Bir az uzaqlara göz tik ki dağlar ardından
azadlığın şəfəqində qızıl günəş yansın.
onu meqavimət ədəbyatınin təmsilçisi kimi qələmə verirlər. Azərbaycan və daha doğrusu İran TÜrklüyünün əbədi simasıdir o. Ağır illərdə üsyankar qələminə sus demədi. Nə də müqəddəs imiş əsir ellərin şa’iri olmaq!
İstanbul unıversitəsındə coğrafiya bölümündə oxuyan və 7 il İstanbulda qalan həbib sahir(1903-1985) sərvət-i fünun topluluğunu ,özəlliklə də calal sahırı çox bəyənmiş və sahir adını da ondan almışdır. bir sürə İstanbulda və daha sonra uzun illər ölkəmizdə coğrafiya müəllmi olmuş.
« vətən yolunda» adlı ğəzetə də başladığı yazarlıq və şa’irlik həyatini « şəfəq», «azərbaycan», «azad millət», «yeni şəfəq» kimi ğəzetə və dərgilərdə sürdürmüş,« lirik şe’rlər»,kövşən»,« səhər işıqlanır» adıyla üç şer dəftəri yaymışdır.
Azərbaycandakı azadistan hərəkatınin öncüsü olan şeyx məhəmməd xiyabaniyə bir mərsiyə yazmış və bir Türk olan Mirza Təqi xan Rəf’ətin Azərbaycan , hətta iran şe’rini divan ədəbyatınin dar qalıblarından qurtardığını , yeni şe’r anlayışınin qurucusu olduğunu söyləmişdir.
Sahirin son böyük xidəmti,ilk dəfə İranda Farsca olaraq bir şe’r antolojısı yayınlamasıdır. Bu əsərdə Orxun kətibələrindən başlayıb gönümüzə qədər gələn TÜrkiyə və TÜrkıstan yazar və şa’irlərindən örnəklər sunulmuşdur.
Sahır çətinliklərin , zülmün və əsarətin ən qaranlıq vadilərində belə ümidsiz deyil. Bu isə onu başqa şa’irlərimizdən fərqləndirir:
zülmət çöksə ufuqlərə
yenə günün rəngi qalar.
Yürüş etsə şaxta,boran
unudulmaz güllü bahar.
Sahırın nisgilli və sakitcə köçüb getməyi Azərbaycanın mu'asir tarixindən heç zaman silinməyəcək.
Əzrayilə qılınc çəksəm
yenə bir gün öləcəgəm,
çıraq kimi ya bir axşam,
ya bir səhər sönəcəgəm.
Bilirəm ki yer altında
toz- Torpağa dönəcəgəm.
Bunla belə əminəm ki ,
nur züləmti boğacaqdır,
ən nəhayət, ufuqlardan
qızıl günəş doğacaqdır,
daş nə qədər bərk olsa da,
isti , soyuq oğacaqdır...
Abbas sabiri
Az yazdı,tanınmadı.az yazdı ancaq dərin yazdı.nisgilli yazdı və yaralardan danışdı.klassik qalıblərdə yaratdı ümumən amma doğrusu yeni fikirləri axıtdı o qalıblərə.
Anmadıq onu ancaq ölümündən sonra
nisgillər şa’iri idi "Abbas sabiri".
Ağlar,ağlamaz
bülbül edəndə yad-i bəhar ağlar ,ağlamaz?
Munis olanda nogülə xar ağlar ,ağlamaz?
Gündüz görəndə yarını aşiq visal ilə
yalqız qalanda hər şəb-i tar ağlar ,ağlamaz?
Bir aşiqi ki olsa mey-i lə’l ləblə məst
bidar olanda olsa xumar ağlar ,ağlamaz?
Pərvanənin qərarıdı atəşdə yanmağı,
şəm’in özi bu odda yanar ağlar ,ağlamaz?
Naseh həmişə aşiqə pənd etmək istəyir
olsa özi bu dərdə duçar ağlar ,ağlamaz?
Bir millətin ki həqqini biganə qəsb edə
talan olan o xalqa diyar ağlar ,ağlamaz?
Boğduqca zülm əli elimin qəhrəmanların
nahəq asılmış insana dar ağlar ,ağlamaz?
Zülmə ,təcavüzə,ölümə ,eyləyən qiyam
qurban olan şəhidə məzar ağlar ,ağlamaz?
Coşğun sərəşk-i çəşmilə yazdı bu naməni
ya rəb oxursa nazlı nigar ağlar ,ağlamaz?
Getmək istəyirsən
Getmək istəyirsən,
Bəhanəsiz get,
Oyatma mürgülü xatirələri,
Səsin həmin səsdir,
Baxışın ögey,
Gedirsən,
Səsin də yad olsün barı...
Sən dəniz qoynuna atilmiş çiçək,
Üstünə dalğalar atilacaqdır.
Saxta məhəbbətin
Saxta sənəd tək
Nə vaxtsa üstündə tutulacaqdır.
Döşənib yollar tək ayaqlarına
Sənə yalvarım mi...
Bu mumkun deyil!
Qoymaram qəlbim tək vuqarım sına
Alçalıb yaşamaq ömür – gün deyil.
Demirəm sən uca bir dağsan, əyil,
Demirəm qalıbdır əlacım sənə.
Nə səndə məhəbbət qara pul deyil,
Nə mən dilənçiyəm əl açım sənə...
Getmək istəyirsən...
O yol, o da sən...
Bir cüt göz baxacaq arxanca sənin.
Getdin mi...
Nə vaxtsa dönmək istəsən
Tikanlı yastığıa dönəcək yerin.
Getmək istəyirsən....
Nə danış, nə din!
Yox ol uzaqlar tək dumanda , çəndə...
Nəyimi sevmişdin?
Deyə bilmədin,
Indi isə yüz eyib görürsən məndə.
Getmək istəyirsən,
Bəhanəsiz get,
Oyatma murgulu xatirələri.
Səsin həmin səsdir,
Baxışın ögey,
Gedirsən,
Səsin də yad olsün barı...
Nüsərt kəsəmnli
Mənim ilk yatağım
Mənim ilk yatağım ana qucağı
Mənim ilk yatdığım oda beşikdir
Önümdə guzarım vətən torpağı
Sonunda məzarım o da beşikdir
Həyatin hər səhər
Gün orta
Axşam
Çıxılmaz bucağı düşəli işə;
Əsgər tək dünyaya gəlir hər insan,
Ölümlə tək bə tək çıxır döyüşə.
* * * *
insana yer ilə göy ehtiyacda
Bəlkə buna görə gəldik həyata
Arzı tuxumundan bitən ağacda
Can atar, arzının sonuna çatar
Beləcə bir ömrun dastanı bitər
Çay daşar
Sel gedər
Sahillər qalar
Adilər illərə qoşulub itər
Zaman dan zamana dahilər qalar..
Məmmd Ismayil
شهید فریدون ابراهیمی نین خاطیره سینه
فريدون ابراهيمی ،آستارادا آنادان اولدو؛تهران اونيورسيته سينده حقوق قورتاردي،ملی حکومتين دادستانی اولان بو يازيچی و غزئته چی فدايي،ملی حکومتين قانلی خزانيندان سونرا،۱۳۲۶ دا شاه حکومتی طرفيندن اعدام ائديلدی.
اؤلومله قهرمانجا قارشيلاشماسی ابراهيمينی اونودولماز بير خلق دستانينا چئويردی.
ایل دؤنومون توتان یوخدو
یوخدور سنی یادا سالان
قبرین اوسته گؤی اوت بیتدی
ای نامراد یازیق جاوان
آسیلدیغین گوندن بری
ماتملی دیر گؤی گولوستان
دولاشارکن شمال یئلی
یوردون قیزیل بایراغیندا
ائللر ایله اود یاندیردین
بابکی لر اوجاغیندا.
لاکین افسوس سون ایشیق تک
سؤندون حیات چیراغیندا...
نه ائللرین مکتبینده
کیتابینی آچان اولدو،
نه یازدیغین قیزیل یازی
رواج تاپیب،دستان اولدو
لاکین سانما بو عصیرده
هر شئی بیتیب نسیان اولدو
گونون یئددی رنگی اریر
قیزیل اوزن سولاریندا
سنین ایزین کؤلگه ن قالمیش
آستارانین باهاریندا.
فاشیزم هله حؤکوم سورور
قیزیل اودلار دیاریندا...
مکتبلرده آنا دیلین
اوخوتدوران اوستا یوخدو.
اوردو – اوردو اویماقلاردا
اسیر چوخدور.آزاد یوخدو
کئچیب چیراق،سؤنوب اوجاق
خارابا چوخ،آباد یوخدو...
گئتدیم بابا دیارینا
گؤردوم بایقوش فیکره دالیب
قبرین اوسته آخشام چاغی
پاییز گونو ،شفق سالیب
سندن یولداش خاطیره لر
درین سیزی جاندا قالیب
عزراییله قیلینج چکیم
یئنه بیر گون اؤله جگم
چیراق کیمی یا بیر آخشام
یا بیر سحر سؤنه جگم
بیلیرم کی یئر آلتیندا
توز تورپاغا دؤنه جگم
بونلا بئله امینم کی ،
نور ظولمتی بوغاجاقدیر
ان نهایت افقلردن
قیزیل گونش دوغاجاقدیر
داش نه قدر برک اولسا دا
ایستی سویوق اوغاجاقدیر
حبیب ساهير
